Pierwszy Maja (Η Πρωτομαγιά), to w Grecji, podobnie jak w wielu innych krajach święto pracy oraz teoretycznie dzień wolny od pracy. Tradycyjnie od lat to również okazja do strajków i demonstracji. Jednak nie o takim „świętowaniu” chciałam dziś napisać.
Starożytna geneza pierwszomajowego święta
Pierwszomajowe święto to święto wiosny, kwiatów i życia. To jeden z niewielu festiwali, które nie mają charakteru religijnego, lecz starożytny, pogański rodowód. Pierwszy maja to święto związane z pogańskim kultem płodności oraz żyzności ziemi. Ich zewnętrznym wyrazem jest zwyczaj, którego korzenie sięgają czasów przedchrześcijańskich.
Jak głosi legenda, Maia, najstarsza i najpiękniejsza z siedmiu nimf, była opiekunką i obrońcą macierzyństwa. Dlatego maia (gr. μαία) oznacza po grecku położną. Maia nadała też swoje imię miesiącowi majowemu, jako temu, który przywraca ziemię do życia z jałowych i zimnych dni i krain zimy.
W starożytnej Grecji piąty miesiąc roku poświęcano Demeter, bogini rolnictwa, oraz jej córce Persefonie. Po zimowym pobycie w podziemnym świecie Persefona miała powracać do matki, a jej przybycie na ziemię symbolizowało rozkwit przyrody i narodziny lata.
Jednym z najstarszych świąt była Anthesteria, na cześć Dionizosa, boga wina. Było to ogromne święto radości, wina i kwiatów, które obejmowało liczne procesje, podczas których składano kwiaty w sanktuariach i świątyniach. Uroczystość narodziła się w Atenach, jednak z czasem rozpowszechniła się w innych greckich miastach. Kolejnym ważnym festiwalem ateńskim związanym Pierwszym maja była Thargelia. Był to festiwal rolniczy, na cześć boga Apolla i bogini Artemis, których proszono o pobłogosławienie zbiorów I niezrujnowanie ich nadmiernym ciepłem. Powstawały wówczas wieńce z drzew owocowych oraz składano w darze owoce. Po podboju Grecji przez Rzymian obchody Pierwszego Maja przetrwały, choć uległy pewnym modyfikacjom. Zarówno Grecy, jak i Rzymianie wierzyli, że kwiaty uosabiają piękno bogów oraz przynoszą moc, chwałę, szczęście i zdrowie.
Pierwszy maja – zwyczaje i tradycje
W tym dniu zwyczajowo zaplata się majowe wianki (μαγιάτικα στεφάνια) z kwiatów zebranych na polach i łąkach. Wszystkie rośliny wplecione w wianek mają swoją symbolikę, przynoszącą szczęście, pomyślność, zdrowie oraz obfite zbiory. To także sposób na powitanie siły natury w domu.
Wianki powinny być wykonane własnoręcznie, a następnie zawieszone na drzwiach wejściowych, balkonie lub oknie. Aby tradycji stało się zadość, powinny zawierać rośliny o działaniu odstraszającym zło, czyli pokrzywę lub czosnek. Wianki te powinny wisieć na drzwiach, aż do św. Jana (του Κλήδονα), czyli do 23 czerwca, kiedy to zostają spalone w świętym ogniu, palonych wówczas ognisk.
Majówka to także doskonała okazja, by wyrwać się na łono natury. Gdy firmy są zamknięte z powodu święta narodowego, Grecy pakują torby i ruszają na jednodniowe wypady, pikniki lub dłuższe weekendy poza miastem. Można wtedy liczyć na lokalne tawerny z wiosenną kuchnią oraz spokojną, świąteczną atmosferę panującą w wioskach i nadmorskich miejscowościach.
Wskazówki dla podróżujących pierwszego maja
Pierwszy maja jest dniem świątecznym, kiedy większość sklepów, banków, muzeów i stanowisk archeologicznych jest zamknięta, chociaż kawiarnie i tawerny zazwyczaj pozostają otwarte. Tego dnia przemieszczając się, należy spodziewać się strajków, opóźnień w podróży i zwiększonego ruchu, zwłaszcza w większych miastach. Wszystko to warto uwzględnić, planując podróż tego dnia.
Jak powyżej wspomniałam, tradycyjnie powinno się samemu spleść wieniec, lecz wiele osób kupuje gotowe wianki w kwiaciarni. Oprócz żywych kwiatów współcześnie pojawiają się majowe wianki wykonane ze sztucznych kwiatów lub innych materiałów np. z papieru. Taki też wianek wykonała moja córka w przedszkolu. Zawisł on dzisiaj na drzwiach wejściowych. Pewnie nie odczyni uroków, jednak ważne, że dziecko ma radość, a zwyczajowi, w pewnym stopniu stało się zadość.
